Ung- og smábarnavernd er á miðvikudögum á heilsugæslunni en heimavitjanir eru eftir samkomulagi.

Þegar nýir einstaklingar fæðast kemur tilkynning um það á viðkomandi heilsugæslustöð. Hjúkrunarfræðingur eða ljósmóðir hefur þá samband við foreldra og ákveður fyrstu heimsókn til fjölskyldunnar.  Einnig er gott ef foreldrar gætu hringt og látið vita þegar móðir og barn eru komin heim.

Ef fólk flytur í bæinn með smábörn þarf að til kynna það til heilsugæslunnar þannig að barnið haldi áfram í reglubundnum skoðunum og bólusetningum.

Heilsugæsluhjúkrunarfræðingur og ljósmæður sem koma frá sjúkrahúsinu á Ísafirði sjá um ung- og smábarnaverndina í samvinnu við lækni.  Ljósmæðurnar fylgja nýburunum eftir til 6 vikna aldurs þangað til fyrsta heimsókn á heilsugæslustöð er og þá tekur hjúkrunarfræðingurinn við.

Heilsugæslan leigir út ungbarnastólastóla gegn vægu gjaldi. Borga þarf 2500kr. fyrir stólinn en 1500 kr.  eru borgaðar til baka þegar stólnum er skilað.

Markmið hennar er að fylgjast með andlegum, líkamlegum og félagslegum þroska frá fæðingu til skólaaldurs.  Einnig að veita foreldrum ráðgjöf, fræðslu og stuðning.  Í þessum skoðunum fara einnig fram ónæmisaðgerðir.

Hjúkrunarfræðingur/ljósmóðir vitjar nýfæddra barna og fjölskyldna þeirra heim.
Fjöldi heimsókna fer eftir samkomulagi en algengt er að fjölskyldur séu heimsóttar 4 sinnum.
Í hverri skoðun er barnið vigtað, lengd þess og höfuðmál mælt og niðurstöður færðar inn á vaxtalínurit í heilsufarsskrá.
Foreldrum eru veittar ráðleggingar varðandi umönnun barnsins og eigin líðan. 

• Hefjast þegar barnið er sex vikna gamalt og er reglubundið fram að skólaaldri
• Við þriggja mánaða aldur hefjast bólusetningar.
• Fræðsla og ráðgjöf af ýnsu tagi m.a um brjóstgjöf, mataræði, tannvernd og slysavarnir er mikilvægur þáttur ungbarnaverndarinnar.
• Ágætt er að skrifa hjá sér ýmsar spurningar sem vakna, áður en þið komið í heimsóknina.
• Öll börn eru skoðuð af barnalækni á vissum aldursskeiðum og fá foreldrar gefinn upp tíma fyrir það.

 

Hjúkrunarfræðingur heilsugæslunnar sér um heilbrigðisskoðanir þriggja og hálfs árs barna. Í skoðuninni felst m.a. þroskamat (hreyfiþroski, félagsþroski, málþroski og skapferli), sjónpróf og fræðsla.

Foreldrar panta tíma í síma 456-7287 fyrir barnið í þriggja og hálfs árs skoðun og eru þessar skoðanir gerðar á miðvikudögum.

Hjúkrunarfræðingur heilsugæslunnar sér um heilbrigðisskoðanir fimm ára barna. Öll fimm ára börn á Íslandi eru skoðuð á heilsugæslustöð. Út frá skoðuninni á að meta hvort barnið þarf á sérstakri hjálp að halda í sambandi við væntanlega skólagöngu við sex ára aldur.

Barnið kemur í fylgd með foreldri / forráðamanni í skoðunina. Reynt er að gera viðtalstímann áhugaverðan og auðveldan fyrir barnið. Í skoðuninni felst m.a. sjónpróf, heyrnarpróf, þroskamat, læknisskoðun og ónæmisaðgerð gegn barnaveiki, stífkrampa og kíkhósta.

Foreldrar panta tíma fyrir barnið í fimm ára skoðun í síma 456-7287

Aldur	Hver / hvar	Fræðsla og ráðgjöf	Ónæmisaðgerðir
7-10 daga	H heima	Upplýsingar um ung- og smábarnavernd. Brjósta-/pelagjöf. Helstu slysavarnir. Ef reykt er á heimilinu þá frætt um börn og óbeinar reykingar. Barnamappa kynnt og afhent
2ja-3ja vikna	H heima	Brjósta-/pelagjöf. Hreyfing og hvíld móður. Líðan foreldra eftir barnsburð Þroski og örvun barns. Nánar um slysavarnir.
3ja-4ra vikna	H heima	Kynlíf eftir fæðingu og getnaðarvarnir. Reykingar í umhverfi barns. A og D vítamín.
6 vikna	H og L á hgst.	Þroski og örvun barns. Brjósta-/pelagjöf
9 vikna	H heima/á hgst.	Upprifjun á fyrri fræðslu eða fræðsla um efni sem ekki vannst tími til áður. Upplýsingar um ónæmisaðgerðir. Líðan foreldra eftir barnsburð.
3ja mánaða	H og L á hgst.	Brjósta-/pelagjöf. Þroski og örvun barns. Upplýsingar um aukaverkanir eftir bólusetningu.	PaDT + Hib + IPV
5 mánaða	H á hgst.	Brjósta-/pelagjöf, önnur næring. Svefn og svefnvandamál. Líðan móður. Hreyfiþroski barns.	PaDT + Hib + IPV
6 mánaða	H og L á hgst.	Mataræði. Slysavarnir. Tanntaka.	Neis Vac – C
8 mánaða	H á hgst.	Tannvernd. Mataræði. Þroski og örvun barns. Málörvun.	Neis Vac – C
10 mánaða	H og L á hgst.	Svefn. Agi og ástrík leiðsögn. Skór.
12 mánaða	H á hgst.	Þroski og örvun barns. Slysavarnir.	PaDT + Hib + IPV
18 mánaða	H og L á hgst.	Slysavarnir. Hreinlætisvenjur. Agi. Upplýsingar um aukaverkanir eftir bólusetningu. Hreyfing og leikir. Örnun barns. Reykingar og áfengis og vímuefnanotkun í umhverfi barns.	MMR
3 ½ árs	H og L á hgst.	Slysavarnir. Sjónvarpsáhorf. Líkamleg áreitni. Mataræði. Tannvernd. Svefnvenjur. Reykingar og áfengis- og vímuefnanotkun í umhverfi barns.
5 ára	H og L á hgst.	Útivist og hreyfing. Slysavarnir	PaDT

H = Hjúkrunarfræðingur
L = Læknir
hgst. = Heilsugæslustöð
PaDT + Hib + IPV = Kíkhósti, barnaveiki, stífkrampi, haemophilius nfluenzae b, mænusótt
MMR = Rauðir hundar, mislingar, hettusótt
PaDT = Kíkhósti, barnaveiki, stífkrampi